|
Huiselijk geweld door de ogen van je kind.
In meer dan 40 procent van de gevallen van partnergeweld is minstens 1 kind getuige geweest. Dat blijkt uit een recente studie van het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen. De gevolgen kunnen behoorlijk ernstig zijn. Stien Cleeren, medewerker bij het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling in Mechelen, legt uit wat de invloed is van geweld in huis op kinderen.
Stien Cleeren: “Ruzie is op zich niet abnormaal, maar er is een duidelijk verschil tussen een gewelddadige ruzie en een gewone ruzie. Kinderen moeten leren dat gewone ruzies bij het leven horen. Ze hoeven er niet steeds van afgeschermd te worden. Ze moeten niet in een cocon opgroeien waarin geen enkel kwaad woord valt. Bij een gewelddadige ruzie daarentegen kan het kind ingrijpende gevolgen ervaren. Het gaat daarbij niet enkel om de gevolgen van fysiek geweld, maar ook van verbaal of ander psychologisch geweld, zoals elkaar negeren, stilte, beledigingen of schelden.”
Getuige zijn van gezinsgeweld, is dat even erg als fysieke mishandeling?
Stien Cleeren: “Het vertrouwenscentrum beschouwt kinderen die getuige zijn van geweld als mishandelde kinderen. Zij zijn slachtoffer van emotionele mishandeling. Getuige zijn is even traumatiserend als zelf mishandeld worden. De kinderen groeien op in een heel vijandig klimaat, zijn constant angstig en leven in onveilige relaties. Ook heel jonge kinderen zijn vatbaar voor emotionele spanningen. Ze weten niet juist wat er gebeurt als er wordt geroepen en getierd, maar ze reageren wel op de stress in het gezin. Ze reageren bijvoorbeeld prikkelbaar.”
Hoe merk je dat kinderen getuige zijn geweest van gezinsgeweld?
Stien Cleeren: “Ze kunnen algemene symptomen vertonen, die sterk verschillen van kind tot kind. Ik denk vooral aan gedragsproblemen op school, depressie, woede-uitbarstingen, agressief gedrag, psychosomatische klachten zoals buikpijn en misselijkheid zonder medische redenen. Aan sommige kinderen kan je totaal niet merken dat ze thuis getuige zijn van geweld. Ze scoren goed op school, zijn altijd braaf en proberen een perfect kind te zijn. Het is dus niet zoals bij fysieke mishandeling, waarbij je lichamelijke letsels kan vaststellen. Omdat er niet altijd duidelijke signalen zijn, proberen we eerst een zicht te krijgen op de thuissituatie via leerkrachten, de dokter, het centrum voor leerlingenbegeleiding (CLB) en de persoonlijke omgeving van het gezin.”
Welke gevolgen dragen kinderen die getuige zijn van gezinsgeweld op lange termijn mee?
Stien Cleeren: “Ze ontwikkelen vaak, net als slachtoffers van geweld, een trauma dat ook gevolgen kan hebben voor hun relaties in hun volwassen leven. Ze zijn bijvoorbeeld vaker depressief, voelen zich angstig, kunnen zich moeilijk concentreren en hebben weinig zelfvertrouwen. De gevolgen zijn dus dezelfde als bij andere vormen van geweld. Kinderen hebben ook meestal schuldgevoelens. Ze denken gemakkelijk dat zij schuld hebben aan het geweld of voelen zich schuldig omdat ze hun mama of papa niet kunnen beschermen. De gevolgen zijn sterk afhankelijk van de leeftijd en het karakter van het kind. Zo zijn bijvoorbeeld baby’s bijzonder kwetsbaar omdat ze in volle ontwikkeling zijn. De stress van gezinsgeweld kan hun ontwikkeling negatief beďnvloeden.”
Goed ruzie maken
Het is duidelijk: partnergeweld is niet enkel een kwestie van volwassenen.
Stien Cleeren: “In veel gevallen van partnergeweld denken ouders dat ze dit voor hun kinderen kunnen verbergen. Eigenlijk is dat niet het geval, want het geweld beďnvloedt de sfeer in huis en kinderen voelen die ondertoon aan. Daar staan veel mensen niet bij stil. Bij gezinsgeweld tussen partners worden de kinderen wel eens vergeten. Kinderen kopiëren het gedrag van hun ouders. Als kinderen zien dat hun ouders thuis geweld gebruiken, leren zij dat geweld en intieme relaties samengaan. Ze denken dat geweld een geldig middel is om je zin te krijgen.”
Mogen ouders dan nooit meer ruzie maken?
Stien Cleeren: “Ruzie op zich is niet schadelijk, maar het is de manier waarop je ruziet die bepaalt of kinderen negatieve gevolgen ondervinden op langere termijn. Als je ruzie maakt in het bijzijn van kinderen, verleggen de kinderen sowieso hun aandacht naar wat ze zien gebeuren. Ruzie maakt dus altijd een indruk, maar dat hoeft niet meteen negatieve gevolgen te hebben op lange termijn. Als een kind niet alleen getuige is van een ruzie tussen ouders, maar ook van een oplossing, leert het hiervan.”
Op welke manier kunnen ouders bij een ruzie rekening houden met de kinderen?
Stien Cleeren: “Leg aan je kinderen uit wat er gebeurd is, aangepast aan hun leeftijd. Probeer ze gerust te stellen en verduidelijk dat mama’s en papa’s soms ruzie maken en dat dan uitpraten. Ze moeten zien dat mama en papa zich nadien weer gewoon gedragen. Een time-out kan ook een goede methode zijn op voorwaarde dat je erbij vertelt waarom papa of mama bijvoorbeeld even in de auto gaat zitten. Ze kunnen dat zelf ook gebruiken als ze ruzie met hun broer of zus maken. Neem dus tijd om de gemoederen te laten bedaren.”
|
